Нұра ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі
Нұра орталықтандырылған кітапханалар жүйесі

Ай кітабы

Әлімжанов Ә. Ұстаздың оралуы, Жазушы, Махамбеттің жебесі: Романдар (Орысшадан аударған: С. Муратбеков пен Т. Жанұзаков. – Алматы: Жазушы, 1981.-544 б.

Дж.  Неру атындағы халқаралық сыйлықтың, Қазақ ССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Әнуар Әлімжановтың «Ұстаздың оралуы» атты бір томдық жинағына тарихи тақырыпқа жазылған «Ұстаздың оралуы», «Жаушы», «Махамбеттің жебесі» атты шығармалары еніп отыр.

            «Ұстаздың оралуы» романында орта ғасырларда өмір сүрген Ұлы ғалым әл-Фарабидің тарихи бейнесін жасаған.

Қазақстанның өз еркімен Россияға қосылуының 250 жылдығына арналып жазылған «Жаушы» романында қазақ халқының1723 жылдың көктеміндегі жоңғар шапқыншылығына қарсы ұлт-азаттық көтерілісі суреттеледі.

«Махамбеттің жебесі» романы Исатай Тайманұлымен бірге қазақ халқының 1836-1838 жылдардағы ұлт-азаттық көтерілісін басқарған ардагер ақын Махамбет Өтемісұлының тарихи тулғасын сомдауға арналған.

 

Анонс

Іс-шаралар анонсы мамыр -2020 жыл


2020 жылы мамырдың  11-нен – 16 на дейінгі аралықта өткізілетін іс-шаралар анонсы 

Көпшілік жұмыс

Уақыты

Онлайн-өтінімдер бойынша оқырмандарға қызмет көрсету (Күн сайын)

 

Виртуалды кітап көрмесі «Өлмейтұғын артында сөз қалдырған» (АОК)

11.05.20

Пайдалы тандау «Улы жәндіктерден қалай сақтанамыз» (АБК)

11.05.20

«Мерзімді басылымдар» онлайн таныстырылымы (Жараспай ауылдық кітапханасы)

11.05.20

«Ел рухын көтерген ер» Касым Кайсенов-библиопост. (Изенді ауыллдық кітапхана)

11.05.20

«Елін сүйген қорықшы» Ерлан Нұрғалиев өмірбаяны бейнеролик (Мынбаев ауылдық балалар кітапханасы)

11.05.20

«Қазақ хандары – халық қорғандары» қазақ хандығының тарихы туралы библио-глобус ( Ахмет ауылдық кітапханасы)

11.05.20

«Абай туралы сөз» ақынның 175 жылдығына орай (Тассуат ауылдық кітапханасы)

11.05.20

Қабдеш Жұмаділов «Дарабоз» кітабын оқуға ұсыныс (Көбетей ауылдық кітапхана)

11.05.20

«Ертегілер елінде» виртуалды кітап көрмесі (Кертінді балалар кітапханасы)

11.05.20

 Әлімжанов Әнуар Тұрлыбекұлы – жазушы, Қазақстанның халық жазушысы, туғанына 90 жыл (1930-1993) виртуалды кітап көрмесі «Әнуар – әлемі» (Жараспай ауылдық кітапханасы)

12.05.20

«Қазақтын қаһарман ұлы». Н.Әбдиров-библиопост. (Изенді ауылдық кітапханасы)

12.05.20

Нығмет Нұрмақұлы Нұрмақовтың туылғанына 125 жыл толуына орай «Өз елін сүйген тұлға» атты бейнеоролик (Ақмешіт ауылдық кітапханасы)

12.05.20

«Туған өлке туралы айтатын кітаптар» әдеби круизі (Байтуған ауылдық кітапханасы)

12.05.20

«Дархан халықтың дана Абайы» виртуалды кітап көрмесі (Кертінді ауылдық кітапханасы)

              12.05.20

«Мен сіздерге соғыс туралы айтамын...» Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 75 - жылдығына арналған. (Қарой ауылдық кітапханасы)

12.05.20

 «Журналдар әлемі»  библиофреші (ОАК)

13.05.20

«Сапарғали Бегалиннің шығармашылығына саяхат» викторина (АБК)

13.05.20

«Жараспайлық жас шайыр»  Жараспайлық жас ақын Ерболат Қуатбековтің өмірі мен өнеріне шолу (Жараспай ауылдық кітапханасы)

13.05.20

Ақындық минуттар Молдағалиев Ж."Әлия". Көбетей балалар кітапханасы)

13.05.20

М. Әуезов шығармашылығының шыңы – «Абай жолы» роман – эпопея (Заречный ауылдық кітапханасы)

13.05.20

«Ұлы халықтың - ұлы Абайы» . 175 жыл.  Виртуальная выставка (Егінді ауылдық кітапханасы)

13.05.20

«Жазда не оқу керек!» кіші мектеп жасындағы балаларға арналған кітап көрмесі (Ахметауыл ауылдық кітапханасы)

13.05.20

«Дарынды ақын» Қайып Айнабеков (Көбетей ауылдық кітапханасы)

13.05.20

 «Жақында қандай кітапты оқыдыңыз?» сауалнамасы (Байтуған ауылдық кітапханасы)

13.05.20

«Қазақтың зергерлік бұйымдары». Тұсаукесер (Кертінді ауылдық кітапханасы)

13.05.20

«Ұлы даланың екінші ұстазы» «Әл-Фараби бейнеролик (Кертінді балалар кітапханасы)

13.05.20

Ертегіні сүйетін балалар үшін: орыс халық ертегісі «Маша және аю» бейнеролик (Қарой ауылдық кітапханасы)

14.05.20

« Не ? Қайда? Қашан?». Есірткіге қарсы викторина (АОК)

14.05.20

Шығармашылық конкурс «Абай-дәуірдің тынысы»

14.05.20

«Әкем,шешем және мен-отбасымыз оқырман». Отбасылық оқу-фотогалерея (Изенді ауылдық кітапханасы)

14.05.20

«Соғыс туралы балаларға» мультфильмдер (Көбетей балалар кітапханасы)

14.05.20

«Нуркен Абдиров – прерваный полет...» (Тассуат ауылдық кітапханасы)

15.05.20

Қазақ КСР ҒА академигі, техника ғылымдарының докторы, профессор, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, КСРО Жазушылар Одағының мүшесі Евней Букетовтың туғанына 95 жыл толуына арналған Слайд

15.05.20

Біздің өнеріміздің бай тарихи өткені: Шолохов М. А., 150 жыл. Бейнеролик көрсетіледі. (Егінді ауылдық кітапханасы)

15.05.20

«Саған, кәсіпкер» виртуалды көрмесі (Байтуған ауылдық кітапханасы)

15.05.20

«Ұлылардың  ұлысы – Абай» Абай  Құнанбаевтың  туғанына 175 жыл. (Қарой ауылдық кітапханасы)

15.05.20

 


Авторландыру

Махмет Темірұлы

Қаралды (3190)

1923 жылы Амантауда дүниеге келген.5 жасында байларды тәлкілей бастаған кезде әкесі көшіп Ұлыкөл, Қарағандыны бетке алып, осы балықшы өңіріне келіпті. Малды ортаққа алған сон әйгілі колхоздастыру әуелі малға, сонан соң жанға қырғын әкелді. Жаңаарқадан аштыққа ұшырағандар келе бастайды.1932 жылы Балықшыға дейін аштықтан қырылған  халықты көзбен көреді. Жолшыбай көмілмей жер үстінде қалған қарға құзғынға жем болғаны Ахаңның өміріне мөр салғандай болады. 1941-1946 ға дейін соғыста қан кешкен кездері болды. Азапты күндерді бірге кешкен Бүркіт Ысқақов екеуінің жұбы жазылмай, бірге өсіп,өмірдің ащысы мен тәттісін бірге бөліскені аян. Екеуі Қарағанды мұғалімдер институтына бірге түседі. 1946 жылы университеттің 3 курсына алады. Келесі жылы оқуларын бітіріп,журналдарда жұмыс істейді. Қырқыншы жылдардың орта шеңінде бір топ жастар ЕСЕП - елін сүйген ерлер партиясын ұйымдастырған. Соның ішінде кейін  белгілі ақын, ғалым болған Бүркіт Ысқақовпен бірге жас өрім Махмет те болды.
1950 жылдың желтоқсанында «Правда» газетінде Шойынбаев, Айдарова және Якуниндердің « Қазақстан тарихы мәселелерін маркстік–лениндік тұрғыдан баяндайық» деген мақаласы жарияланды. Мақалада Ермұқан Бекмахановтың «XIX ғасырдың 20-40 жылдарындағы Қазақстан» деген кітабы қатты сыналған. Бұл мақаланы оқыған Махмет: «Қазақстанның келешегі зор жас ғалымдарының бірі Е.Бекмахановқа күйе жағу не деген сұмдық, өскенін өшіргісі келіп тұратын күншілдікті бұл қазақ қашан қояды?...»- деп ызаға булығып,ашына айыптаған болатын.  Міне, осындай үгіті мен өткір пікірі үшін  ақын жерлесімізді 1951 жылдың 18 қаңтарында оған «халық жауы» деген айып тағылып, қамауға алынған.
1951 жылдың 14-15 маусымында ЕСЕП тобын Бүркіт Ысқақов, Рамазан, Айтбай Нарешевтермен бірге  Қазақ КСР Жоғарғы соты РСФСР қылмысты істер кодексінің 11 тармағымен 25 жылға сотталып, қосымша 5 жылға азаматтық құқығынан айрылды. ЕСЕП ұйымының арманы - қазақ елінің басқалармен терезесі тең, адамдарының бақытты болуы еді. Сол бір елін сүйгені үшін халқының ар –намысын, қасіретті халін жеңілдетуді армандаған үшін «халық жауы» атанды. Темір Махметұлы әкеден жалғыз еді. Темірдің ұрпағы өшетін болды,-деп ойлады Темір ағай. Өзіне кесілген әділетсіз жазаны ол Сібірде өткерді, ауыр жұмыстар атқарды. Сібірдің сықырлаған сары аязында, адам төзгісіз жұмыстан талай азамат құрбан болды. Қаһарлы Сталин өлгеннен кейінгі «жылымық» жылдары жас жігіттің тағдырын күрт өзгертті.
1956 жылдың тамызында лагерден босатылды. Еліне аман – есен оралған соң М.Темірұлы 1956 жылдан былай қарай зейнеткерлікке шыққанша Нұра ауданының Көбетей ауылындағы орта мектепте ағылшын, неміс тілдерінен дәріс берді. Махмет Темірұлының шығармашылық еңбегі 1987 жылы басталды. Кеш бастаған себебі ол аңдуда болды. Кейін де әбден ақталып қолына қалам алып, жазуға отырған Махмет Темірұлы ештеңеден құр қалмады. Оның жүрегін толқытқан ойлары,аңыз-толғау мысалдары,поэмалар мен дастандары аудандық, облыстық газеттерде,Қазақстан жазушыларының әдеби-көркем, қоғамдық саяси, аймақтық «Сарыарқа» журналында жарияланды. 1996,98,2000 жылдары үш бірдей кітабы: «Қилы кезеңдер» - дастандар мен поэмалар, «Арман мен азап»- естелік және «Қуан қазақ  азаттық алғанына» - өлеңдер жинағын жарыққа шығарды.
2006 жылы Махмет Теміұлы Қазақстан Жазушылар Одағының мүшелігіне қабылданды.
Сібірдегі жан түршігерлік лагерь хикаясын ол өзінің «Арман мен азап» деген естелігінде баяндайды. Мұнда  біз бір ғана ақын  тағдыры емес, бүкіл қазақ елінің тағдырын, сол кезде опат болған бар халықтың тағдырын айнымай танимыз. Жалпы ақынның көп еңбегі сол азапты жылдарға арналған. Сонымен бірге халық тағдыры да, ақынның поэзиясынан берік орын алған. Әсіресе, 1932 жылғы ашаршылық, халық басына түскен нәубет ақынды қатты толғандырды. Қазақ еліндегі бұл қасірет, мешін жылы болған еді. Осы бір тарихта қалған күйзеліске ол «Мешкей мешін» деген поэмасын арнады.
Ақын поэзиясының әлемі әр түрлі тақырыптарды қозғайды, оларға мән беріп, өзінің ой-пікірін қосады. Мысалы «Аққуды атқан- азалы» поэмасында Махмет Темірұлы шынайы махаббат пен достықты жырласа, « Жандар батыр» деген дастанында халық жанашыры Жандар ертедегі эпостардың бас кейіпкерлері тәрізді өзінің батылдық қасиетімен бейнеленіп, қалың жұрттың құрметіне бөленген.  Сонымен бірге «Аққуды атпас болар», «Тілеймін бақыт халқыма», «Кенейханның қайғысы» деген көлемді толғаулармен жұртшылық кенінен таныс. 
Махмет Теміұлының лирикаға толы өлеңдері де баршылық. Олар: «Ауыл таңы», «Аққулы көлде», «Көбетей тойы» «Баянды бақыт қонсын қазағыма» «Көңіл күйлері». Өлеңдері тілге жеңіл, терең ойлы, тебіреніске толы шындықпен үндескен. Поэмаларында, толғауларында, лирикалық өлеңдерінде ақын халық поэзиясының жақсы үлгілерін дамыта түседі, ойлы сөздер,жаңа теңеулер қолданады.Талай өлеңдері мен поэмаларын қарша боратып жазушының өзі көпшіліктің көкейкесті арманымен сабақтасып жататыны бір ғанибет.
  Махмет Темірұлының оқытқан қаншама оқушылары қазір әр түрлі салаларда жемісті қызмет атқарып жүр, ал ұстаздық кәсібімен айналысыпжүрген мұғалімдері де баршылық. Бұл да болса ұлағатты ұстаздың еңбегінің  мәуелі жемісі.
Махмет Темірұлы нұралықтарға, жалпы жыр сүйер қауымға кейінгі жылдар ішінде белгілі ақын ретінде танылып отыр.
Ұлғайған жасына қарамай  Махмет Темірұлы қазір қайта қанаттанып, жаңа шабытпен өлеңдерін жазып жерлестерін қуантуда.

1.Алибекова, Г.Қ. 
Алаш асылдарын жырлаған ақын: мерейтой//Нұра.- 2013.- 12 қазан. – Б.5

2.Закарина, Г. 
Имя акына возвращено народу: писатели-нуринцы//Нұра.-1999. – 2,3,4 тамыз.

© 2013 Нұра орталықтандырылған кітапханалар жүйесі
Әзірлеуші және қолдаушы: Интернет-компания Creatida
Яндекс.Метрика